Jak działa pompa ciepła powietrzna? Zasada działania urządzenia
Powietrzna pompa ciepła działa jak lodówka odwrócona kierunkiem pracy: odbiera energię cieplną z powietrza na zewnątrz i przekazuje ją do budynku. Prąd zasila sprężarkę, wentylator oraz automatykę, ale urządzenie nie ogrzewa domu wyłącznie przez bezpośrednią zamianę energii elektrycznej w ciepło.
Jak przebiega obieg termodynamiczny?
Sercem pompy jest zamknięty obieg, w którym krąży czynnik chłodniczy. Jego właściwości pozwalają mu odparować w niskiej temperaturze, odebrać ciepło z zewnętrznego powietrza, a następnie oddać tę energię w instalacji grzewczej. Czynnik zmienia stan z ciekłego na gazowy i z powrotem, a cały proces powtarza się nieprzerwanie.
W pompie typu powietrze–woda dolnym źródłem energii jest powietrze zewnętrzne, natomiast górnym źródłem pozostaje woda krążąca w ogrzewaniu budynku lub zasobniku ciepłej wody użytkowej. Obieg składa się z czterech etapów:
- Parowanie – zimny, ciekły czynnik przepływa przez parownik. Wentylator kieruje przez ten wymiennik powietrze zewnętrzne, a czynnik odbiera z niego ciepło i odparowuje. Dzieje się tak również przy temperaturze powietrza niższej od temperatury w pomieszczeniach.
- Sprężanie – gazowy czynnik trafia do sprężarki napędzanej energią elektryczną. Sprężanie podnosi jego ciśnienie, a wraz z nim temperaturę, dzięki czemu czynnik staje się gorętszy od wody w instalacji grzewczej.
- Skraplanie – gorący czynnik przepływa przez skraplacz i oddaje energię wodzie grzewczej. W czasie chłodzenia przechodzi z powrotem w stan ciekły.
- Rozprężanie – ciekły czynnik przechodzi przez zawór rozprężny. Spadają jego ciśnienie i temperatura, dlatego może ponownie odebrać ciepło w parowniku.
W tym sensie pompa nie „tworzy” energii cieplnej z niczego. Przenosi ją z miejsca o niższej temperaturze do miejsca o temperaturze wyższej, a energia elektryczna umożliwia napędzanie tego procesu. Efektywność opisuje między innymi współczynnik COP. COP równy 5 oznacza, że przy zużyciu 1 kWh energii elektrycznej urządzenie może w określonych warunkach dostarczyć 5 kWh ciepła. Rzeczywista wartość zależy między innymi od temperatury zewnętrznej i temperatury zasilania instalacji.
Z jakich elementów składa się pompa?
Poszczególne podzespoły realizują kolejne zadania obiegu. Wentylator zapewnia przepływ powietrza przez wymiennik, a sprężarka wymusza ruch czynnika i podnosi jego ciśnienie. Parownik odbiera energię z powietrza, natomiast skraplacz przekazuje ją do wody grzewczej. Układ uzupełnia zawór rozprężny, który obniża ciśnienie czynnika przed jego powrotem do parownika.
W niektórych urządzeniach znajduje się także grzałka elektryczna. Nie zastępuje ona podstawowego obiegu, lecz może wspomagać ogrzewanie przy dużym zapotrzebowaniu na ciepło, podczas odszraniania albo w sytuacjach awaryjnych. W modelach inwerterowych sprężarka może płynnie zmieniać moc, dopasowując pracę do bieżącego zapotrzebowania budynku.
Monoblok i split – czym różni się konstrukcja?
Oba warianty wykorzystują ten sam obieg termodynamiczny. Różnica dotyczy rozmieszczenia podzespołów oraz sposobu połączenia jednostki zewnętrznej z instalacją wewnętrzną.
| Cecha | Monoblok | Split |
|---|---|---|
| Lokalizacja komponentów | Obieg czynnika chłodniczego znajduje się w jednej, fabrycznie zamkniętej jednostce, zwykle montowanej na zewnątrz. | Układ jest podzielony na jednostkę zewnętrzną i wewnętrzną połączone przewodami chłodniczymi. |
| Instalacja | Jednostkę łączy się przede wszystkim z instalacją wodną oraz zasilaniem elektrycznym. | Trzeba wykonać połączenie chłodnicze między jednostkami oraz podłączyć instalację wodną i elektryczną. |
| Uprawnienia F-gaz | Fabrycznie hermetyczny obieg ogranicza zakres prac przy czynniku chłodniczym podczas montażu. | Połączenie obiegu chłodniczego wymaga udziału instalatora z uprawnieniami F-gaz. |
| Ryzyko zamarzania | Jeśli część wodna znajduje się na zewnątrz, trzeba uwzględnić ochronę przewodów przed zamarzaniem, szczególnie przy przerwie w zasilaniu. | Skraplacz i obieg wodny znajdują się w jednostce wewnętrznej, co ogranicza narażenie instalacji wodnej na mróz. |
Przewiń tabelę w bok →
Monoblok może zajmować mniej miejsca w budynku i upraszczać prace instalacyjne, ale przewody wodne prowadzone na zewnątrz wymagają właściwego zabezpieczenia. Split daje większą swobodę rozmieszczenia elementów, jednak jego montaż wymaga wykonania połączeń chłodniczych i odpowiednich kwalifikacji.
Czy pompa ciepła działa zimą?
Tak, ponieważ o możliwości przekazywania ciepła decyduje nie sama temperatura powietrza, lecz także temperatura czynnika chłodniczego. W parowniku czynnik jest przygotowany tak, aby pozostawał chłodniejszy od powietrza zewnętrznego. Dzięki temu może odebrać od niego energię nawet w mroźny dzień.
Przy spadku temperatury zewnętrznej maleje jednak wydajność urządzenia, a sprężarka musi pracować intensywniej. Znaczenie ma również temperatura, do której trzeba podgrzać wodę w instalacji. Pompa zwykle pracuje korzystniej z ogrzewaniem niskotemperaturowym niż z systemem wymagającym bardzo gorącej wody. Inwerter pomaga ograniczać wahania pracy, ponieważ dopasowuje moc sprężarki do aktualnego zapotrzebowania.
Najważniejsza zasada jest prosta: powietrzna pompa ciepła pobiera energię z otoczenia, podnosi jej temperaturę za pomocą obiegu chłodniczego i przekazuje ją do budynku. Prąd napędza ten transport, a nie zastępuje go klasycznym ogrzewaniem oporowym.
O autorze
Redakcja PlusOutlet.pl przygotowuje poradniki dla osób, które planują, budują lub wykańczają dom. Opisujemy cały proces: od wyboru i przygotowania działki oraz formalności, przez grunt i fundamenty, po ogrzewanie i wykończenie wnętrz.
Wszystkie wpisy autora



