Panele fotowoltaiczne na dachu i pompa ciepła przy budynku

Pompa ciepła a fotowoltaika – ile paneli potrzeba?

Autor: Redakcja plusoutlet.pl Opublikowano Czas czytania: 4 min

Nie ma jednej liczby paneli, która pasuje do każdej pompy ciepła. Potrzebną moc fotowoltaiki oblicza się na podstawie rocznego zużycia prądu urządzenia, współczynnika SCOP, uzysku z instalacji oraz strat. Metraż domu może pomóc w oszacowaniu zapotrzebowania na ciepło, ale sam nie wystarcza do doboru instalacji.

Jak obliczyć liczbę paneli do pompy ciepła?

Najpierw trzeba rozdzielić dwa parametry. Moc grzewcza pompy ciepła, podawana w kW, opisuje ilość ciepła dostarczanego do budynku. Nie jest równa poborowi energii elektrycznej. Pompa o mocy grzewczej 5 kW może pobierać w danej chwili znacznie mniej prądu, ponieważ wykorzystuje także energię z powietrza, gruntu lub wody.

Do obliczeń rocznych potrzebne jest zapotrzebowanie budynku na ciepło w kWh oraz współczynnik SCOP. Określa on, ile kilowatogodzin energii cieplnej pompa dostarcza średnio z 1 kWh energii elektrycznej w całym sezonie grzewczym.

Wzór orientacyjny: roczne zużycie prądu przez pompę = zapotrzebowanie na ciepło ÷ SCOP. Następnie do otrzymanej wartości dodaje się zapas na straty i warunki rozliczania energii, a wynik dzieli przez roczny uzysk z 1 kWp fotowoltaiki.

Sam tok obliczeń można zapisać w czterech krokach:

  1. Określ roczne zapotrzebowanie budynku na ciepło, najlepiej na podstawie audytu lub projektu charakterystyki energetycznej.
  2. Podziel tę wartość przez SCOP pompy, aby oszacować zużycie energii elektrycznej.
  3. Uwzględnij straty, autokonsumpcję i sposób rozliczania energii, przyjmując orientacyjny zapas około 15–20% tylko jako punkt wyjścia do kalkulacji.
  4. Podziel wymaganą moc instalacji PV przez moc jednego panelu wyrażoną w kWp i zaokrąglij wynik w górę.

Przykład: jeżeli pompa zużywa na ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody 5000 kWh rocznie, a jeden kilowat mocy PV daje w danej lokalizacji około 1000 kWh uzysku rocznie, sama kalkulacja energetyczna wskazuje około 5 kWp. Po uwzględnieniu strat i nierównomiernej produkcji może być potrzebna nieco większa instalacja. Przy panelach o mocy 450 W daje to orientacyjnie około 12 paneli dla 5,4 kWp, ale ostateczna liczba zależy od warunków montażu i przyjętego uzysku.

Rodzaj budynku Zapotrzebowanie na ciepło Orientacyjna moc PV dla SCOP 3,5–4,0
Nowy, dobrze zaizolowany budynek około 5000–8000 kWh rocznie około 1,5–2,5 kWp
Budynek o przeciętnym standardzie energetycznym około 10 000–15 000 kWh rocznie około 3–4,5 kWp
Starszy lub słabiej zaizolowany budynek około 18 000–25 000 kWh rocznie około 5–7,5 kWp

Przewiń tabelę w bok →

Wartości w tabeli są szacunkowe. Zakładają, że instalacja PV ma pokrywać zapotrzebowanie wynikające z pracy pompy, a nie całe zużycie prądu w gospodarstwie. Do projektu trzeba jeszcze przyjąć lokalny uzysk, orientację połaci, zacienienie i parametry konkretnego urządzenia.

Co wpływa na zużycie prądu przez pompę?

Ten sam model obliczeniowy może dać różne wyniki dla dwóch podobnych domów. O rzeczywistym zużyciu decydują między innymi:

  • Rodzaj pompy – pompa gruntowa zwykle pracuje stabilniej i może osiągać wyższą efektywność sezonową niż pompa powietrzna, szczególnie przy niskich temperaturach zewnętrznych.
  • Temperatura zasilania – ogrzewanie podłogowe wymaga niższej temperatury wody niż tradycyjne grzejniki, co najczęściej sprzyja wyższemu SCOP.
  • Izolacja budynku – straty przez ściany, dach, okna i wentylację zwiększają zapotrzebowanie na ciepło, a więc także pobór prądu.
  • Klimat i lokalizacja – temperatura zewnętrzna wpływa na pracę pompy powietrznej, a nasłonecznienie, orientacja dachu i zacienienie zmieniają uzysk z PV.
  • Temperatura ciepłej wody – częste podgrzewanie wody do wysokiej temperatury może pogorszyć sezonową efektywność całego systemu.

Nie należy więc dobierać instalacji wyłącznie według mocy grzewczej pompy. Parametr 5 kW mówi o mocy cieplnej urządzenia w określonych warunkach pracy, a nie o tym, że pompa zużywa stale 5 kW energii elektrycznej.

Fotowoltaika tylko dla pompy czy dla całego domu?

Jeżeli instalacja ma pokrywać wyłącznie zużycie pompy, obliczenia obejmują energię potrzebną do ogrzewania i przygotowania ciepłej wody. Gdy z tej samej instalacji mają korzystać także lodówka, oświetlenie, wentylacja, sprzęt AGD, klimatyzacja lub samochód elektryczny, trzeba dodać ich roczne zużycie.

Projektowanie pod cały bilans domu może zwiększyć autokonsumpcję, ponieważ energia jest wykorzystywana przez różne odbiorniki w różnych porach dnia. Nie oznacza to jednak, że największa możliwa instalacja zawsze będzie najbardziej opłacalna. W systemie net-billing nadwyżki oddawane do sieci są rozliczane według zasad, które nie zapewniają pełnego zwrotu wartości każdej wyprodukowanej kilowatogodziny.

Falownik powinien być dobrany do mocy i konfiguracji paneli. Przy ocenie modułów warto sprawdzić nie tylko moc STC, czyli wynik w standaryzowanych warunkach laboratoryjnych, lecz także parametry NOCT, współczynnik temperaturowy i tolerancję mocy. Pomagają one lepiej oszacować zachowanie paneli w warunkach rzeczywistych.

Co sprawdzić przed zamówieniem instalacji?

Najpierw zbierz dane z karty katalogowej pompy, rachunków za energię i charakterystyki budynku. Najpewniejszy wynik daje audyt energetyczny, który pozwala ograniczyć ryzyko przewymiarowania zarówno pompy, jak i fotowoltaiki.

Po wstępnym obliczeniu sprawdź jeszcze dostępną powierzchnię dachu, zacienienie, kierunek montażu, moc falownika oraz sposób wykorzystania energii w ciągu dnia. Dopiero z tych informacji można wyprowadzić realną liczbę paneli. Instalacja PV nie zapewnia całkowitej niezależności od sieci, a jej opłacalność zależy od kosztu inwestycji, autokonsumpcji i aktualnych zasad rozliczeń.

Najrozsądniejszy następny krok to porównanie rocznego zużycia pompy z projekcją uzysku dla konkretnej lokalizacji. Taka analiza pokaże, czy lepiej zasilać tylko pompę, czy objąć instalacją cały dom.

O autorze

Redakcja plusoutlet.pl

Redakcja PlusOutlet.pl przygotowuje poradniki dla osób, które planują, budują lub wykańczają dom. Opisujemy cały proces: od wyboru i przygotowania działki oraz formalności, przez grunt i fundamenty, po ogrzewanie i wykończenie wnętrz.

Wszystkie wpisy autora

Czytaj również