Pompa ciepła

Pompa ciepła gruntowa pozioma – ile metrów instalacji potrzeba?

Autor: Redakcja plusoutlet.pl Opublikowano Czas czytania: 4 min

Dla kolektora poziomego trzeba przyjąć około 25–65 m² wolnej powierzchni działki na każdy 1 kW mocy pompy ciepła. Pompa o mocy 10 kW może więc wymagać mniej więcej 250–650 m² terenu. Dolna granica dotyczy gruntów wilgotnych i dobrze przewodzących ciepło, a górna – suchych piasków. Dokładne obliczenie wykonuje się jednak na podstawie mocy chłodniczej odbieranej z gruntu, a nie samej mocy grzewczej urządzenia.

Ile metrów instalacji przypada na 1 kW?

Podawany metraż dotyczy przede wszystkim powierzchni zajętej przez rury, a nie ich łącznej długości. Przy rozstawie przewodów wynoszącym 0,6–0,8 m z powierzchni kolektora można wyliczyć długość rur. Dla pompy 10 kW orientacyjny zakres wynosi od około 320 do 930 m przewodu, zależnie od parametrów gruntu i przyjętej mocy chłodniczej.

Tak duża rozpiętość wynika z różnic w przewodzeniu ciepła. Wilgotny grunt szybciej przekazuje energię do rur, natomiast suchy piasek ma w tym zakresie znacznie słabsze parametry. Dlatego dwie identyczne pompy mogą potrzebować zupełnie innych kolektorów.

Rodzaj gruntu a powierzchnia kolektora

W obliczeniach stosuje się orientacyjną wydajność cieplną gruntu wyrażaną w W/m². Wilgotność często ma większe znaczenie niż sama nazwa gruntu, ponieważ woda poprawia przewodzenie ciepła między podłożem a rurami. Poniższe wartości są punktem wyjścia do analizy, nie zastępują projektu dolnego źródła.

Rodzaj gruntu Wydajność Powierzchnia dla pompy 10 kW
Suchy piasek 10–15 W/m² około 648 m²
Wilgotny piasek 15–20 W/m² około 458 m²
Sucha glina 20–25 W/m² około 354 m²
Wilgotna glina 25–30 W/m² około 288 m²
Żwir nasycony wodą 30–40 W/m² około 222 m²

Przewiń tabelę w bok →

Przykład zakłada pompę 10 kW o współczynniku COP 4,5, czyli około 7,8 kW mocy chłodniczej pobieranej z gruntu. Na suchym piasku daje to około 648 m² kolektora, a na żwirze nasyconym wodą około 222 m². Różnica jest niemal trzykrotna.

Kolektor poziomy korzysta nie tylko z ciepła zgromadzonego w gruncie, lecz także z energii dostarczanej przez słońce i opady. Z tego powodu teren nad rurami powinien pozostać przepuszczalny i niezabudowany. Beton, kostka oraz intensywne zacienienie ograniczają sezonową regenerację podłoża.

Jak obliczyć potrzebną długość rur?

Inwestor może wykonać wstępny szacunek w trzech krokach:

  1. Ustal moc chłodniczą – odejmij moc elektryczną pompy od jej mocy grzewczej. Dla urządzenia 10 kW o COP 4,5 wynik wynosi około 7,8 kW, czyli 7800 W.
  2. Dobierz wydajność gruntu – podziel moc chłodniczą przez przyjęty uzysk w W/m². Przy 15 W/m² otrzymasz około 520 m² powierzchni kolektora, a przy 30 W/m² około 260 m².
  3. Przelicz powierzchnię na metry rury – przy rozstawie 0,8 m powierzchnię kolektora podziel przez 0,8. Dla 520 m² wychodzi około 650 m rury, a dla 260 m² około 325 m.

To obliczenie jest uproszczone. Projektant powinien uwzględnić także roczne zapotrzebowanie na ogrzewanie i ciepłą wodę, czas pracy pompy, temperaturę zasilania instalacji oraz sposób ułożenia pętli. Nie należy dobierać kolektora wyłącznie na podstawie powierzchni domu ani katalogowej mocy urządzenia.

Zasady układania kolektora poziomego

Rury układa się zwykle na głębokości 1,2–1,5 m. Większa głębokość nie zawsze poprawia działanie instalacji, ponieważ do głębszych warstw dociera mniej energii ze słońca i opadów, a regeneracja gruntu może przebiegać wolniej. Przy planowaniu układu trzeba uwzględnić następujące zasady:

  • Rury układa się w odstępach około 0,6–0,8 m.
  • Pojedyncza pętla nie powinna mieć więcej niż około 100 m.
  • Pętle powinny mieć zbliżoną długość i być podłączone do rozdzielacza z przepływomierzami.
  • Należy zachować odstęp od fundamentów i podziemnych przyłączy, a dokładne wartości przyjąć zgodnie z projektem.
  • Nad kolektorem nie powinno się wykonywać szczelnych nawierzchni ani sadzić drzew o głębokim systemie korzeniowym.

W praktyce trzeba odjąć od powierzchni działki dom, podjazd, taras, zbiorniki, drzewa i inne elementy zagospodarowania. Liczy się wyłącznie wolny teren, na którym można rozłożyć pętle z zachowaniem rozstawu.

Niedowymiarowany kolektor może wychłodzić grunt pod koniec zimy. Skutkiem jest spadek COP, częstsze załączanie sprężarki i gorsza stabilność pracy pompy.

Gdy dostępna powierzchnia jest zbyt mała albo grunt jest bardzo suchy, warto porównać kolektor poziomy z sondami pionowymi. Odwierty zajmują znacznie mniej miejsca, choć wymagają osobnego projektu i zwykle wyższych nakładów początkowych.

Co sprawdzić przed zamówieniem instalacji?

Przed wykonaniem kolektora instalator powinien określić zapotrzebowanie cieplne budynku, zbadać warunki gruntowe i wskazać realną powierzchnię dostępną na działce. Trzeba też zweryfikować parametry roztworu glikolu. W zamkniętym obiegu stosuje się najczęściej wodny roztwór glikolu propylenowego o stężeniu około 25–30%. Zbyt słaby roztwór zwiększa ryzyko zamarzania, a zbyt mocny pogarsza przepływ i wymianę ciepła.

Najbezpieczniej traktować zakres 25–65 m²/kW jako orientacyjną granicę do wstępnej oceny działki. Ostateczna długość rur i liczba pętli powinny wynikać z projektu instalatora, który dobierze kolektor do mocy chłodniczej, wilgotności gruntu i przewidywanego czasu pracy pompy.

O autorze

Redakcja plusoutlet.pl

Redakcja PlusOutlet.pl przygotowuje poradniki dla osób, które planują, budują lub wykańczają dom. Opisujemy cały proces: od wyboru i przygotowania działki oraz formalności, przez grunt i fundamenty, po ogrzewanie i wykończenie wnętrz.

Wszystkie wpisy autora

Czytaj również